องค์ความรู้เรื่อง "โครงการวัดมคลชัยพัฒนา"

รายละเอียดองค์ความรู้

     

 องค์ความรู้เรื่อง "โครงการวัดมงคลชัยพัฒนา"

ร.9 เสด็จฯทอดพระเนตรโครงการวัดมงคลฯ

        พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ทรงศึกษาวิเคราะห์ดิน ดังปรากฎในเอกสาร “SoilDev การพัฒนาดิน” ที่พระราชทานแก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เกี่ยวกับปัญหาดินของโครงการวัดมงคลชัยพัฒนา จ.สระบุรี สรุปว่า ปัญหาหลัก คือ ขาดน้ำ ต้นเหตุของปัญหา สภาพใกล้เคียงกัน ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพาน จ.สกลนคร คือ เดิมเป็นป่าโปร่ง คนไปตัดไม้สำหรับเป็นฟืนและใช้พื้นที่ทำเกษตรกรรม ป่าไม้ถูกทำลายไปมากจึงไม่มีน้ำในหน้าแล้ง น้ำไหลแรงในหน้าฝน ทำให้มีการชะล้างดินผิว (top soil) บางลง

          ทรงเล่าถึงความเป็นมาของโครงการ ดังพระราชดำรัส เมื่อวันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๓๗ ตอนหนึ่ง ความว่า

          “…บรรพบุรุษเขาไปพระพุทธบาทสระบุรี...ปู่ของพระเอกไปแล้วก็เดินทางกลับมาทางสระบุรี ใกล้อำเภอเมืองมีวัดแห่งหนึ่งชื่อว่า วัดมงคล เขาชอบ เพราะคำว่ามงคลนี้มันดี มันเป็นมงคล มันก้าวหน้าเขาผ่านมา และได้ไปดูวัดแห่งนั้น และได้บริจาคเงินให้กับวัดสำหรับสร้างพระอุโบสถ ปู่ของพระเอกยังได้ให้เงินส่วนหนึ่งสำหรับสร้างฝาย เพราะที่ตรงนั้น ไม่ค่อยเหมาะสำหรับทำนา...”

บริเวณวัดมงคลฯ (ป้ายวัด,โบสถ์)

สระน้ำ

แปลงนาข้าว

แปลงพืชไร่ / ไม้ผล

แปลงพืชผัก

          มีพระราชดำริให้มูลนิธิชัยพัฒนาไปสำรวจและจัดซื้อที่ดินบริเวณวัดมงคลชัย จ.สระบุรี เพื่อทดลองแก้ไขปัญหาขาดแคลนน้ำในฤดูแล้ง ทำให้ทำนาข้าวและการเกษตรไม่ได้ผล โดยได้เสด็จฯ ไปทอดพระเนตรพื้นที่โครงการ เมื่อวันที่ ๒๕ มกราคม ๒๕๓๖ และมีพระราชดำรัสสรุปว่า

          “ควรพิจารณาจัดแปลงที่ดินของโครงการวัดมงคลในรูปแบบใหม่ ในแปลงที่ ๒ ที่มีที่ ๑๕ ไร่ ให้แบ่งเป็นขุดสระเก็บน้ำจำนวน ๓ ไร่ พื้นที่ส่วนใหญ่ใช้ปลูกข้าวในฤดูฝน บางส่วนปลูกพืชฤดูแล้ง โดยน้ำในสระจะช่วยเสริมน้ำฝนในการปลูกพืชฤดูแล้งและยังได้ประโยชน์จากการเลี้ยงปลาด้วย ให้ทำในลักษณะแปลงทดลอง สาธิตเพื่อให้เป็นแบบอย่างสำหรับราษฎรนำไปใช้ในพื้นที่ตนเองต่อไป”

          แปลงทดลองสาธิต “ทฤษฎีใหม่” ที่โครงการวัดมงคลชัยพัฒนานี้ ไม่เพียงแต่พระราชทานแนวทางการจัดที่ดินรูปแบบใหม่เท่านั้น แต่ยังได้พระราชทานแนวทางจัดการน้ำสนับสนุนให้เกษตรทฤษฎีใหม่ประสบความสำเร็จด้วย ที่เรียกว่า “อ่างใหญ่เติมอ่างเล็ก อ่างเล็กเติมสระ” ซึ่งอ่างใหญ่ หมายถึง เขื่อนป่าสักและอ่างเล็ก หมายถึง อ่างเก็บน้ำห้วยหินขาว มีพระราชดำรัส เมื่อวันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๓๗ ตอนหนึ่ง ความว่า

        “...ทำอย่างธรรมดา อย่างชาวบ้าน ในที่สุดจะได้ข้าวและได้ผัก ขายข้าวกับผักมีกำไร ๒ หมื่นบาทต่อปี หมายความว่า โครงการนี้ใช้งานได้ เมื่อใช้งานได้ก็ขยายโครงการให้ทำที่อื่น นอกจากสระน้ำในที่นี้แล้ว จะต้องมีอ่างเก็บน้ำใหญ่กว่าอีกแห่งหนึ่งเพื่อเสริมสระน้ำ...บริเวณนั้นจะเกิดเป็นบริเวณที่พัฒนาแบบใหม่ ถึงเรียกว่า “ทฤษฎีใหม่”

 


กลุ่มนโยบายพิเศษ
19 เมษายน 2562

curve